Trans-en-Provence

Co opublikował GEPAN

GEPAN, Groupe d’Étude des Phénomènes Aérospatiaux Non-Identifiés (grupa badań niezidentyfikowanych zjawisk lotniczych i kosmicznych) przy francuskiej agencji kosmicznej CNES, opublikował sprawę jako notę techniczną nr 16, „Enquête 81/01, Analyse d’une trace” (dochodzenie 81/01, analiza śladu; CNES, Tuluza, 1 marca 1983 r., 67 stron). Nota anonimizuje. Świadek to „Monsieur COLINI”, pseudonim; wieś to „A1”, a miejscowość, z której przyjechała żandarmeria, „A2”; prywatna grupa, której wysłannik z nim rozmawiał, to „XYZ”. Nazwy Trans-en-Provence nota nie podaje ani razu. Powiązanie daje wykaz not GEPAN w raporcie COMETA, „N° 16, ‚Analyse d’une trace (cas de Trans-en-Provence)’” (nr 16, analiza śladu, sprawa Trans-en-Provence; RG 255 413270, s. 83), oraz broszura CNES o SEPRA, która cytuje notę pod opisem sprawy „dans la région de Trans en Provence” (w okolicy Trans-en-Provence; s. 8 PDF).

Nota jest opublikowana na stronie GEIPAN. 15 i 16 października 2026 r. ten adres odpowiadał na każde zapytanie kodem 429 Too Many Requests. Odnośnik w „Źródłach” otwiera kopię tego samego adresu w Internet Archive, zapisaną 18 lipca 2024 r.; zastąpimy ją oficjalnym adresem, gdy ten zacznie odpowiadać. Numery stron poniżej to numery stron PDF.

Poza zeznaniami świadka nota zawiera opis i zdjęcia śladu wykonane przez żandarmerię, miejsce i datę pobrania każdej próbki, wyniki pięciu laboratoriów gleby i badań biochemicznych roślin, sprawdzenie pogody i ruchu lotniczego oraz syntezę GEPAN.

Relacja świadka

Żandarmeria spisała jego zeznanie 9 stycznia 1981 r. (s. 17):

„Hier, 8 Janvier 1981, comme pratiquement tous les jours j’étais en train de bricoler. […] Il était environ 17 heures. Le temps commençait à rafraîchir. Mon attention a été attirée par un léger bruit, une sorte de petit sifflement. Je me suis tourné et j’ai vu en l’air un engin qui se trouvait à la hauteur d’un gros pin en bordure du terrain.”

Czyli: wczoraj, 8 stycznia 1981 r., jak prawie codziennie, majsterkowałem; było około 17:00 i robiło się chłodno; moją uwagę zwrócił lekki dźwięk, coś w rodzaju cichego gwizdu; odwróciłem się i zobaczyłem w powietrzu pojazd na wysokości dużej sosny na skraju terenu.

Zobaczył go na ziemi; „Aussitôt il s’est soulevé toujours en émettant un sifflement léger” (zaraz się uniósł, wciąż lekko gwiżdżąc) i odleciał na północny wschód. „Je me trouvais à ce moment là à une trentaine de mètres du lieu d’atterrissage” (byłem wtedy około trzydziestu metrów od miejsca lądowania). Pojazd „avait la forme de deux assiettes renversées, l’une contre l’autre” (miał kształt dwóch odwróconych talerzy, jeden przy drugim), około 1,50 m wysokości, „la couleur du plomb” (koloru ołowiu; s. 17–18).

GEPAN przesłuchał go 17 lutego 1981 r. Przy jednym świadku ciężar tej wizyty spoczął na próbkach, a rekonstrukcję przeprowadzono szybko: świadek był „extrêmement fatigué” (skrajnie zmęczony; s. 19, 25). Szacunki GEPAN: zejście trwało „quelques secondes” (kilka sekund), pojazd stał na ziemi kilka sekund, a potem „brutalement il s’élève à la verticale de quelques mètres” (gwałtownie unosi się pionowo na kilka metrów) i odlatuje (s. 20, 23); cała obserwacja trwała „de l’ordre de 30 à 40 secondes” (około 30–40 sekund), z odległości od około 30 do 70 metrów (s. 20). Wersje relacji spisane przez żandarmerię, wysłannika „XYZ” i GEPAN „diffèrent très peu sur le fond ; elles ne sont pourtant pas identiques, loin de là” (różnią się bardzo niewiele co do istoty, ale daleko im do tego, by były identyczne; s. 27). Sam świadek myślał o pojeździe wojskowym: „c’est sans doute un engin militaire” (to zapewne pojazd wojskowy; s. 25).

Ocena świadka przez GEPAN (s. 66):

„L’enquête n’a pas mis en évidence, dans les discours successifs du témoin ni dans son comportement, d’indices qui pourraient être considérés comme révélateurs d’un processus particulier d’invention, d’exagération ou de déformation conduisant à mettre en doute son témoignage. Mais l’absence de preuve n’étant pas, là non plus, la preuve de l’absence, ceci ne suffit pas à certifier la véracité du témoignage.”

Czyli: dochodzenie nie wykazało ani w kolejnych relacjach świadka, ani w jego zachowaniu niczego, co wskazywałoby na zmyślenie, przesadę albo zniekształcenie i podważało jego zeznanie; ale ponieważ brak dowodu nie jest dowodem braku, nie wystarcza to, by poświadczyć prawdziwość zeznania.

Ślad i próbki

Żandarmeria, zawiadomiona przez sąsiadów świadka, przyjechała 9 stycznia około 11:30, stwierdziła ślady, przesłuchała świadka, „pris des photographies puis effectué des prélèvements” (zrobiła zdjęcia, a potem pobrała próbki; s. 5). Jej opis (s. 28):

„Nous constatons la présence de deux cercles concentriques l’un de 2,20 m de diamètre, l’autre de 2,40 m de diamètre. Les deux cercles laissent apparaître une couronne de 10 centimètres d’épaisseur. Sur cette couronne, sont nettement visibles deux parties diamétralement opposées de 0,80 m environ... et qui présentent des stries noires semblables à des traces de ripage...”

Czyli: dwa współśrodkowe okręgi o średnicy 2,20 i 2,40 m tworzą pierścień szerokości 10 cm, a na nim widać wyraźnie dwa przeciwległe odcinki długości około 0,80 m z czarnymi smugami podobnymi do śladów poślizgu. Nota zawiera cztery zdjęcia śladu wykonane przez żandarmerię (s. 30–31).

GEPAN dowiedział się o sprawie 12 stycznia. W weekend 10–11 stycznia mocno padało i GEPAN po konsultacji z żandarmerią postanowił nie jechać od razu (s. 5, 33). Przyjechał 17 lutego, „soit 40 jours après l’observation” (czyli 40 dni po obserwacji), gdy ślad był jeszcze widoczny: „La terre y était fortement tassée, formant une croûte de l’ordre de un centimètre d’épaisseur” (ziemia była tam mocno ubita i tworzyła skorupę grubości około centymetra; s. 28).

Próbki (s. 33, 42): ziemia z pierścienia pobrana przez żandarmerię 9 stycznia i próbka kontrolna pobrana przez GEPAN 17 lutego; dzika lucerna, Medicago minima, pobrana 1,5 m od środka przez żandarmerię 9 stycznia, 20 m od niego jako kontrola 23 stycznia oraz przez GEPAN 17 lutego w zmierzonych odległościach od środka do 10 m. Nota nie mówi, czy po analizach zachowano jakąkolwiek próbkę.

Co wykazały analizy gleby

Ziemia trafiła do laboratorium CNES na badanie mikroskopowe i do czterech innych: SNEAP w Boussens, Université Paul Sabatier w Tuluzie, Université de Metz i Laboratoire d’analyse physique w Pau (s. 35–41). GEPAN powierzył te same pytania różnym laboratoriom, żeby ich wyniki dało się ze sobą porównać (s. 38). Ustalenia:

• CNES i SNEAP: prążki i ubita skorupa; żelazo, wolne albo w postaci tlenku, osadzone na ziarnach wapienia w smugach grubości około mikrona; według SNEAP brak związków organicznych „caractéristiques de produit de combustion des moteurs utilisant des hydrocarbures” (charakterystycznych dla produktów spalania silników na węglowodory; s. 35, 38).
• Tuluza: składnik w stanie monokrystalicznym, którego nie było w ziemi kontrolnej (s. 38).
• Metz: czarne cząstki, których widma „présentent des analogies avec ceux de certains polymères ou de résidus pétroliers” (przypominają widma niektórych polimerów albo pozostałości ropopochodnych), i wniosek: „les particules noires macroscopiques semblent être des résidus de combustion” (makroskopowe czarne cząstki wyglądają na resztki spalania; s. 39).
• Pau: „peu de différence significative entre le sol témoin et le sol sur lequel un dépôt est visible” (niewielka istotna różnica między ziemią kontrolną a ziemią z widocznym osadem); tylko cynk i fosforan, które laboratorium odczytało jako możliwe pozostałości „d’une peinture noire primaire à base de Carbon black” (czarnej farby podkładowej na bazie sadzy; s. 39).

Podsumowanie GEPAN co do gleby (s. 40): „une forte pression mécanique a été exercée (probablement due à un choc) en surface” (na powierzchnię działał silny nacisk mechaniczny, prawdopodobnie od uderzenia) oraz „un échauffement thermique du sol, peut-être consécutif au choc, dont la valeur n’a pas excédé 600°” (nagrzanie gruntu, być może w następstwie uderzenia, które nie przekroczyło 600°). A we wniosku (s. 66): „Les interprétations possibles (choc, frottement...) restent cependant trop diverses et vagues pour que l’on puisse considérer qu’elles fournissent une confirmation définitive des narrations du témoin.”, czyli możliwe interpretacje, uderzenie albo tarcie, pozostają zbyt różne i niejasne, by uznać je za ostateczne potwierdzenie relacji świadka.

Co wykazały analizy roślin

Tę część wykonał dr M. Bounias z laboratorium biochemii INRA, krajowego instytutu badań rolniczych, w ośrodku Avignon-Montfavet, który sam napisał rozdziały 7.1–7.5 noty (s. 42). W pierwszej serii, pobranej przez żandarmerię, liście z odległości 1,5 m wykazały ogólne osłabienie barwników w porównaniu z liśćmi z 20 m (s. 45):

„Quel que soit l’âge des feuilles, les chlorophylles A sont abaissées de 33%, les chlorophylles B de 28% et la phéophytine de 31% […]. Parmi les caroténoïdes, le plus affecté est le β carotène qui est abaissé de 50 à 57% au voisinage du ‚phénomène’, ainsi que la violaxanthine (-80% chez les jeunes feuilles).”

Czyli: niezależnie od wieku liści chlorofil A był niższy o 33%, chlorofil B o 28%, a feofityna o 31%; wśród karotenoidów najbardziej ucierpiał β-karoten, niższy o 50–57% w pobliżu zjawiska, oraz wiolaksantyna, niższa o 80% w młodych liściach.

Druga seria, którą GEPAN pobrał 40 dni po obserwacji od środka śladu na zewnątrz, wykazała zmiany, które w większości przypadków zależały od odległości od środka (s. 50–60, 64). Porównując je z własnymi badaniami roślin napromieniowanych promieniami gamma, Bounias napisał, że promieniowanie jądrowe „ne présente donc pas d’analogie avec celle de la source énergétique impliquée dans le phénomène observé” (nie wykazuje więc analogii ze źródłem energii, które działało w obserwowanym zjawisku), a szczególne nasilenie przemiany chlorofili w feofityny „pourrait être liée à l’action d’un champ énergétique de type électrique” (mogłoby wiązać się z działaniem pola energetycznego typu elektrycznego; s. 64–65). Dalsze analizy opisał jako trwające (s. 65).

Wniosek GEPAN co do roślin (s. 66): wiedza o urazach, jakich mogą doznać rośliny, pozostaje „trop parcellaires pour que l’on puisse fournir dès à présent une interprétation précise et unique à ce remarquable faisceau de résultats” (zbyt fragmentaryczna, by już teraz podać precyzyjną i jednoznaczną interpretację tego niezwykłego zespołu wyników); jest przynajmniej „une nouvelle confirmation d’un évènement de grande ampleur intervenu à cet endroit” (kolejne potwierdzenie zdarzenia na dużą skalę w tym miejscu). „Reste à savoir si cela correspond bien à la description fournie par le témoin.”, czyli pozostaje do ustalenia, czy odpowiada to opisowi, który podał świadek.

Co uznał GEPAN

Synteza GEPAN (s. 66): „Au plan pédologique les conditions particulières du terrain ne permettaient guère une appréciation quantitative précise de masse, de pression, d’échauffement.”, czyli co do gleby szczególne warunki terenu prawie nie pozwalały na precyzyjną ilościową ocenę masy, nacisku ani nagrzania. Dało się jakościowo wykazać zdarzenie na dużą skalę z odkształceniem mechanicznym, nagrzaniem i być może śladowym osadem, ale nie powiązać go z relacją świadka. Ostatnie zdanie noty (s. 67): dochodzenie „pose plus de questions qu’elle n’apporte de réponse mais cette fois-ci les questions semblent être bien posées et, à ce titre, cette enquête du GEPAN est plus enrichissante que toutes celles faites jusqu’à présent” (stawia więcej pytań, niż daje odpowiedzi, ale tym razem pytania wydają się dobrze postawione i pod tym względem to dochodzenie GEPAN wnosi więcej niż wszystkie dotychczasowe).

Późniejsze teksty poszły dalej niż nota:

• Broszura CNES o SEPRA (s. 8 PDF) każe zjawisku stać na ziemi dłużej: „il aurait stationné plus d’une minute” (miało stać ponad minutę). Nota szacuje całą obserwację na około 30–40 sekund.
• Ta sama strona: „Les résultats éliminent l’hypothèse d’un phénomène atmosphérique rare ou la présence d’aéronefs civils et militaires.” (wyniki wykluczają rzadkie zjawisko atmosferyczne albo obecność cywilnych i wojskowych statków powietrznych). Nota odnotowuje przelot śmigłowca Alouette II „à une hauteur de 200 m du sol aux environs de 16h.30 locales” (na wysokości 200 m nad ziemią około 16:30 czasu miejscowego; s. 34) i go nie wyklucza.
• Broszura pisze, że analizy roślin wskazują na „une modification profonde des métabolites vraisemblablement causée par un champ électromagnétique intense” (głęboką zmianę metabolitów, prawdopodobnie wywołaną silnym polem elektromagnetycznym), a tuż pod tym cytuje zdanie noty, że wiedza o urazach roślin jest zbyt fragmentaryczna na precyzyjną i jednoznaczną interpretację.
• COMETA w 1999 r. napisała, że analizy „showed unequivocally that it really was a case of an unidentified heavy metal object that had actually landed on the platform of earth” (wykazały jednoznacznie, że był to rzeczywiście niezidentyfikowany ciężki metalowy obiekt, który naprawdę wylądował na ziemnej platformie; RG 255 413270, s. 26). Nota pisze, że interpretacje są zbyt różne i niejasne, by potwierdzić relację świadka.

Obecnej klasyfikacji sprawy w GEIPAN nie dało się sprawdzić: jego serwer odmawiał (429).

Gdzie to było

Nota umieszcza posesję 2 km na wschód od wsi „A1”, która leży 3 km na południe od miejscowości „A2”, na zboczu wzgórza nad doliną (s. 6). Broszura CNES umieszcza sprawę „dans la région de Trans en Provence” (w okolicy Trans-en-Provence). Znacznik na mapie to punkt OpenStreetMap dla gminy Trans-en-Provence (relacja 190815), zaokrąglony przez nas do 43,50° N, 6,49° E; oznacza gminę, a nie posesję.

Dlaczego taka ocena

Świadkowie: 2. Jeden świadek. GEPAN nie znalazł śladów zmyślenia ani przesady i zaznaczył, że to nie poświadcza jego relacji.

Radar: 0. Brak.

Optyka: 1. Zdjęcia śladu wykonane przez żandarmerię i GEPAN; żadnego zdjęcia obiektu.

Ślad fizyczny: 4. Ślad opisany, sfotografowany i pobrany do badań przez żandarmerię rano następnego dnia, przeanalizowany przez pięć laboratoriów gleby i biochemika roślin. Nie 5: GEPAN napisał, że teren prawie nie pozwalał na precyzyjną ocenę masy, nacisku ani nagrzania, a pełną serię próbek roślin pobrano 40 dni później, po ulewach.

Wielokanałowość: 2. Relacja świadka i ślad, który pokazał; nic innego nie zarejestrowało pojazdu.

Dokumentacja: 5. Nota techniczna na 67 stronach z zeznaniem i zdjęciami żandarmerii, pochodzeniem każdej próbki, wynikami każdego laboratorium i syntezą GEPAN.

Anomalność: 3. Ślad i zmiany w roślinach, których GEPAN nie przypisał żadnej znanej przyczynie, ale których interpretacje uznał za zbyt różne i niejasne, by potwierdzić relację.

Dane dzisiaj: 3. Notę można przeczytać, na razie tylko przez kopię archiwalną, a nota nie mówi, czy próbki zachowano.

Ocena łączna wynosi 2,5: klasa C, istotne luki.

Co by to rozstrzygnęło

• Próbki, jeśli je zachowano, zbadane ponownie; nota nie mówi, czy je zachowano.
• Akta samej żandarmerii: pełne zeznanie, protokół i zdjęcia, z których nota przytacza fragmenty.
• Dalsze analizy roślin, które Bounias w marcu 1983 r. opisał jako trwające, i jakikolwiek raport z nich.
• Porównanie śladu z odciskami, jakie na takim samym gruncie zostawia znany ciężki przedmiot albo pojazd; nota takiego porównania nie robi.